Obsługa aparatu nie nastręcza żadnych trudności, a liczba elementów sterujących jest zupełnie zadowalająca. Do dyspozycji mamy dwa pokrętła nastawcze do regulacji czasu naświetlania i przysłony oraz możliwość przeprogramowania kilku przycisków. Należy również pochwalić niewielkie menu podręczne, otwierane po wciśnięciu tylnego pokrętła (ADJ). Jego zawartość, czyli 5 slotów – również jest konfigurowalna. Część obsługi znakomicie ułatwia dotykowy interfejs ekranu – możemy wybierać punkt nastawy ostrości, także w połączeniu z wyzwoleniem migawki, jak również wygodnie przeglądać i powiększać zdjęcia w trybie odtwarzania.

Najkrótszy czas pracy migawki centralnej to 1/4000 s, przy czym jest on dostępny dla przysłon f/5.6 i wyższych. Od f/2.8 do f/4 włącznie możemy naświetlać do 1/2500 s, a dla wartości f/4.5-5 maksimum to 1/3200 s. W sukurs przychodzi migawka elektroniczna (do 1/16000 s), działająca jednak wyłącznie wtedy, gdy kończy się zakres pracy centralnej.

Ricoh GR IV oferuje następujące tryby pracy migawki:

• zdjęcie pojedyncze,
• zdjęcia seryjne,
• bracketing ekspozycji (z zakresem od ±0.3 do 5 EV),
• wielokrotna ekspozycja,
• z interwałometrem,
• kompozytowe z interwałometrem.

Używając funkcji fotografowania z interwałometrem możemy wybrać interwał pomiędzy poszczególnymi zdjęciami (od 1 s do 1 godziny) oraz liczbę zdjęć (od 1 do 99 lub bez limitu). GR IV może zapisywać tak wykonane fotografie lub łączyć je ze sobą (zdjęcia kompozytowe z interwałometrem) w sposób, który zachowuje jedynie jasne obszary. Nie jest to w tym wypadku funkcja wielokrotnej ekspozycji, dzięki czemu doskonale sprawdzi się np. w fotografii rozgwieżdżonego nieba (tzw. star trails). W tym trybie aparat może dodatkowo zapisywać zdjęcia użyte do tworzenia złożenia.

Tryby pracy

Koło trybów pracy aparatu oferuje dostęp do opcji:

• M – tryb manualny,
• Sn – priorytet odległości,
• Tv – preselekcji czasu otwarcia migawki,
• Av – preselekcji przysłony,
• P – tryb półautomatyczny,
• U1, U2, U3 – tryby użytkownika.

Nowością jest tryb Sn, czyli „Snap Distance Priority” – w którym użytkownik ustawia odległość, w której znajduje się fotografowany obiekt, a do wyboru mamy 0.3, 1, 1.5, 2, 2.5, 3.5, 5 metrów i nieskończoność. Do tego wybieramy jedną z trzech nastaw głębi ostrości (DOF 1, 2 i 3). Ekspozycja jest ustawiana automatycznie, aczkolwiek mamy możliwość jej kompensacji.

Menu

Menu aparatu składa się z 5 kategorii, w ramach których dostępne są opcje ułożone w długie listy. Pomiędzy umieszczonymi po lewej stronie ikonami grup a listą opcji dostrzec można małe kropki. Pokazują one numer aktualnie wyświetlanej podstrony.

Menu fotografowania:

Menu filmowania:

Menu odtwarzania:

Menu ustawień własnych:

Menu konfiguracji:

Do dyspozycji mamy także menu podręczne, dzięki któremu szybko zmienimy wybrane nastawy aparatu. Możliwość konfiguracji zawartości można z pewnością zaliczyć do zalet.

Podczas fotografowania przycisk DISP służy do przełączania informacji dostępnych na wyświetlaczu (do dyspozycji mamy 3 ekrany z informacjami). W menu konfiguracji aparatu można wybrać, czy w czasie kadrowania na ekranie chcemy widzieć dodatkowe elementy, którymi są:

• histogram,
• siatka,
• alarm prześwietleń,
• poziomica elektroniczna.

Ekran można także wyłączyć, co przyda się osobom korzystającym z opcjonalnego, zewnętrznego celownika optycznego.

Tryb odtwarzania, który wywołamy przyciskiem „PLAY”, oferuje nam podgląd:

• samego zdjęcia czy filmu,
• podstawowych informacji o zdjęciu,
• pełnej informacji o zdjęciu wraz z danymi EXIF i histogramem (dwa ekrany).

Oczywiście podczas przeglądania możemy zarówno powiększać zdjęcia w pojedynczych krokach (od 2x do 16x) lub też przy użyciu przycisku ADJ (w tym wypadku dysponujemy predefiniowanym powiększeniem o współczynniku 4, 8 lub 16x), jak i przeglądać pliki w trybie miniatur – aparat udostępnia widok 20 (5×4) lub 48 (8×6) klatek. Warto pamiętać, że znajdującym się na lewej ściance przyciskiem IN / SD wybieramy źródło aktualnie oglądanych mediów – pamięć wewnętrzna lub karta mikro SD.

Gdy odtwarzamy filmy, dostępne jest tylko krótkie podsumowanie informacji o klipie i włączenie jego odtwarzania. Skorzystamy z pauzy, przewijania do przodu i tyłu. Gdy wstrzymamy odtwarzanie filmu, możemy dodatkowo zapisać klatkę jako osobne zdjęcie. Dostępna jest też możliwość wyodrębnienia kawałka klipu i zapisania go do niezależnego pliku.

W wypadku plików RAW aparat oferuje możliwość ich wywoływania i tworzenia plików JPEG. Możemy zmieniać następujące parametry:

• rozmiar wynikowego pliku JPEG,
• proporcje boków,
• przestrzeń kolorów,
• balans bieli,
• profil obrazu,
• korektę winietowania,
• czułość (korekta),
• stopień odszumiania wysokich ISO,
• korektę cieni.

Szybkość

GR IV włącza się bardzo szybko, nawet pomimo konieczności wysunięcia obiektywu. Podczas normalnej pracy nie zauważyliśmy żadnych spowolnień. Dotyczy to również przeglądania zdjęć (także w powiększeniu) i wyświetlania miniaturek. Zasadniczo aparat daje wrażenie bardzo żwawego i responsywnego.

Zdjęcia seryjne

Aparat posiada tylko jeden tryb zdjęć seryjnych, który oferuje szybkość 4 kl/s.

Pomiary wykonaliśmy korzystając z karty Angelbird AV PRO 128 GB microSDXC UHS-II V60. Zdjęcia robiliśmy przy czułości ISO 1600 i czasie ekspozycji 1/1000 sekundy. Objętość pliku zapisywanego w formacie JPEG wynosiła średnio 13.7 MB, a RAW – 52.2 MB. W teście uzyskaliśmy następujące wyniki:

• 128 zdjęć JPEG (4.27 kl/s),
• 44 zdjęcia RAW (1.47 kl/s).

Dla obu formatów aparat bez trudu uzyskuje wartość 4 kl/s, a nawet lekko ją przekracza. O ile w JPEG-ach możemy fotografować do zapełnienia karty, przy RAW-ach seria jest krótka i trwa tylko nieco ponad 2.5 s. W buforze zmieściło się tylko 12 zdjęć, a po jego zapełnieniu rejestracja jest nieregularna — średnie tempo szacujemy na niecałe 1.2 kl/s.

Fujifilm X100 VI może się pochwalić dwukrotnie wyższą szybkością rejestracji, choć pojemność bufora też nie rzuca na kolana. Pełnoklatkowy RX1R III oferuje podobne tempo (5 kl/s) co GR IV, a w 30-sekundowej serii zapisał o 10 zdjęć mniej. Należy jednak przypomnieć, że objętość zdjęć z kompaktu Sony jest znacznie większa.

Autofokus

Aparat został wyposażony w hybrydowy układ nastawy ostrości, łączącym detekcję kontrastu oraz fazy. Pracuje on w zakresie od 10 cm do nieskończoności, a przełączając na tryb Macro – w zakresie 6 do 15 cm. Zakres działania autofokusa możemy także ustawić w menu, korzystając z limitera ostrości.

Dysponujemy następującymi trybami ustawiania ostrości:

• automatyczny wybór w całym obszarze AF,
• wybór pola AF,
• 1-punktowy AF (pinpoint AF),
• śledzenie ostrości w obrębie kadru,
• ciągły AF,
• manualne ostrzenie,
• snap,
• ostrość na nieskończoność.

W trybie MF fragment obrazu może być automatycznie powiększany, co ułatwi nastawianie ostrości. Możemy dodatkowo aktywować w menu wyróżnienie krawędzi. Samą nastawę ostrości regulujemy za pomocą guzika +/-, na pasku wyświetlanym po lewej stronie ekranu widzimy odległość ogniskowania oraz zakres głębi ostrości.

W trybie Snap aparat ustawia ostrość na zadaną wcześniej w konfiguracji aparatu odległość. Nie trzeba do tego celu ustawiać pozycji Sn na kole trybów pracy aparatu.

Autofokus w testowanym GR IV działa naprawdę szybko i celnie. Jednak pomimo obecności czujników fazowych, prawie zawsze obserwujemy niewielkie pompowanie obiektywu. O ile w dobrym świetle pozostaje ono nieznaczne (i AF pracuje prawie bezzwłocznie), w trudniejszych warunkach oświetleniowych potrafi ono wyraźnie wydłużyć proces ostrzenia.

Dość dobre wrażenie robi rozpoznawanie twarzy, nie nastręcza bowiem automatyce większych trudności. W słabym świetle układ autofokusu może być wspomagany przez doświetlającą diodę, co bywa pomocne, aczkolwiek niedyskretne. Ciągły AF natomiast nie działa płynnie, tj. przez większość czasu widać pompowanie, przez co jego przydatność okazuje się dyskusyjna.

Standardowo w teście autofokusu wykonujemy serię 40 zdjęć. Na zastosowanym obiektywie ustawiamy przesłonę f/2.8 i fotografujemy tablicę rozdzielczości, każdorazowo przeogniskowując obiektyw. Wyniki przedstawiamy w postaci histogramu, który prezentuje procentowe wartości odchyłek od najlepszego pomiaru MTF50 w serii.

Najlepiej wypadł aparat Fujifilm, ale kompakt Ricoha także poradził sobie zadowalająco w naszej próbie. Tylko bowiem jedno trafienie znalazło się poza pierwszymi trzema przedziałami odchyłek.

Sprawdźmy teraz, jak testowany kompakt poradził sobie w świetle żarowym.

W tych warunkach wynik dla GR IV znacznie się poprawił, skoro aż 85% to trafienia w punkt. Tym samym, testowany kompakt poradził sobie najlepiej w naszym zestawieniu.

Pomiar ekspozycji

Aparat pozwala na pomiar ekspozycji w następujących trybach:

• wielosegmentowym,
• centralnie ważonym,
• punktowym,
• z uwzględnieniem świateł.

Podczas użytkowania aparatu w różnych warunkach oświetleniowych nie doszukaliśmy się problemów z poprawnym oszacowaniem ekspozycji w trybie matrycowym.

Filtr ND

Producent zaopatrzył aparat we wbudowany filtr szary. Jego aktywacja może być automatyczna lub też ręczna, poprzez wybranie odpowiedniej opcji w menu. W efekcie ilość światła padającego na matrycę jest redukowana do 1/4 początkowej wartości, czyli 2 EV. Istnieje również wariant aparatu GR IV HDF, w którym filtr szary zastąpiono dyfuzyjnym.

Lampa błyskowa

Ustawienia lampy obejmują:

• Lampa włączona,
• Błysk z redukcją efektu czerwonych oczu,
• Synchronizacja błysku z długimi czasami naświetlania,
• j.w. + redukcja efektu czerwonych oczu.

Stabilizacja

Producent postanowił unowocześnić stabilizację matrycy i zamiast modułu 3-osiowego, w GR IV oferuje 5-kierunkowy. Maksymalna skuteczność systemu redukcji drgań SR to teoretycznie 6 EV w centrum oraz 4 EV na brzegach.

Testując stabilizację obrazu dla różnych wartości czasu ekspozycji, wykonujemy serię minimum 20 zdjęć, przy czym robimy to zarówno z włączoną, jak i wyłączoną stabilizacją. Następnie sprawdzamy, ile zdjęć w danej serii jest poruszonych. Otrzymane wyniki prezentujemy na poniższym wykresie, w formie procentów liczby zdjęć poruszonych do całkowitej liczby zdjęć w serii. Zero na skali poziomej odpowiada najkrótszej ekspozycji, czyli 1/60 sekundy.

Największy odstęp pomiędzy krzywymi to ok. 3 i 1/3 EV i na tyle oceniamy skuteczność stabilizacji. Względem poprzednika to świetny, bo dwukrotnie wyższy wynik. Ciut lepiej wypadł Fujifilm X100VI - 3.5 EV.

Sterowanie obrazem

Ricoh GR IV dysponuje zestawem kilku profili obrazu, różniących się wyglądem wynikowych zdjęć. Można je stosować zarówno podczas fotografowania (w JPEG-ach), jak i przy wywoływaniu plików RAW w aparacie.

Standardowy	Żywy
Jednostajne	Łagodne jednostajne
Ostre jednostajne	B&W o wysokim kontraście
Film negatywowy	Film pozytywowy
Kino (żółty)	Kino (zielony)
Krosowanie	Pomijanie wybielania
Retro	Ton HDR

Filmowanie

GR IV nagrywa klipy jedynie w rozdzielczości 1920×1080 pikseli. Do wyboru mamy trzy wartości klatkaży:

• 60 kl/s,
• 30 kl/s,
• 24 kl/s.

Aparat koduje filmy, stosując algorytm MPEG-4 AVC/H.264 i kontener QuickTime. Długość klipu limitowana jest przez 25 minut lub limit 4 GB na wielkość pliku. Rozpoczęcie i zakończenie filmowania realizowane jest wciskaniem spustu migawki. Nagrywanie odbywa się wyłącznie w trybie P, możliwa jest kompensacja ekspozycji w zakresie ±2 EV. Do dyspozycji mamy także profile obrazu, więc bezproblemowo zarejestrujemy klip np. czarno-biały, czy z wykorzystaniem krosowania. Generalnie, nagrywanie nie nastręcza żadnych trudności, choć obudowa Ricoha nagrzewa się stosunkowo szybko.

Niestety, możliwości, jakie GR IV oferuje w kategorii filmowania, przypominają to, na co pozwalały aparaty kilkanaście lat temu. Kiepska jakość filmów, brak rozdzielczości 4K, słaba wydajność autofokusa i uboga liczba opcji sprawiają, że testowany kompakt nie zachęca do nagrywania czegokolwiek. W związku z tym nie dziwi nas brak złącz mikrofonu, czy słuchawek. Tak naprawdę do filmowania lepiej wykorzystać smartfon.

Przykładowe filmy

• Full HD 1920×1080 pix, 60p – 73 MB,
• Full HD 1920×1080 pix, 30p – 48 MB,
• Full HD 1920×1080 pix, 24p – 36 MB.

Demonstracja pracy ciągłego autofokusa:

Wi-Fi i Bluetooth

GR IV posiada wbudowany moduł Wi-Fi oraz Bluetooth. Dzięki ich obecności jesteśmy w stanie kopiować fotografie na smartfona, wyzwalać migawkę z poziomu urządzenia inteligentnego, a także geotagować wykonane zdjęcia. Ricoh udostępnił również kilka galerii ambasadorów marki, których zdjęcia możemy przeglądać i zapisywać konfiguracje zdjęć „Image control”, a później wykorzystywać je do własnych fotografii.

Kompatybilna z aparatem aplikacja nosi nazwę GR World i w kwestii zdalnej obsługi oferuje jedynie absolutne minimum, czyli wyzwalanie migawki (także w połączeniu z samowyzwalaczem) wyłącznie w trybie pojedynczym. Możemy zapomnieć o tak podstawowych opcjach, jak regulacja parametrów ekspozycji, czy balansu bieli. Najgorsze jest jednak to, że system nie oferuje nawet podglądu live view. Tak naprawdę nie dostajemy nic ponadto, co zwykle daje sam moduł Bluetooth, co obecnie czyni połączenie Wi-Fi po prostu bezużytecznym. Sytuacja jest o tyle dziwna, że zarówno u poprzednika, jak i w starszych aparatach Pentax (np. K-3 III), live view i kontrola rozmaitych parametrów była dostępna i w pełni funkcjonalna.

Jeśli chodzi o przeglądanie zdjęć na smartfonie oraz ich kopiowanie, wszystko działa, jak należy. Tutaj wymagane jest połączenie Wi-Fi, a media możemy przeglądać w postaci miniaturek, a także obejrzeć podstawowe parametry ekspozycji. Zdjęcia można kopiować zarówno w pełnej rozdzielczości, jak i w zmniejszonej XS. Przenosić możemy również RAW-y oraz filmy.

Sama aplikacja działa szybko i stabilnie. Po sparowaniu aparatu ze smartfonem nawiązanie połączenia Wi-Fi zajmowało 10-15 s, a kopiowanie JPEG-ów w pełnej rozdzielczości – 2-3 s.