Przetwarzanie danych osobowych

Nasza witryna korzysta z plików cookies

Wykorzystujemy pliki cookie do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie, a także do prawidłowego działania i wygodniejszej obsługi. Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Partnerzy mogą połączyć te informacje z innymi danymi otrzymanymi od Ciebie lub uzyskanymi podczas korzystania z ich usług i innych witryn.

Masz możliwość zmiany preferencji dotyczących ciasteczek w swojej przeglądarce internetowej. Jeśli więc nie wyrażasz zgody na zapisywanie przez nas plików cookies w twoim urządzeniu zmień ustawienia swojej przeglądarki, lub opuść naszą witrynę.

Jeżeli nie zmienisz tych ustawień i będziesz nadal korzystał z naszej witryny, będziemy przetwarzać Twoje dane zgodnie z naszą Polityką Prywatności. W dokumencie tym znajdziesz też więcej informacji na temat ustawień przeglądarki i sposobu przetwarzania twoich danych przez naszych partnerów społecznościowych, reklamowych i analitycznych.

Zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies możesz cofnąć w dowolnym momencie.

Optyczne.pl

Aktualności

Prawie wielka opozycja Marsa

Prawie wielka opozycja Marsa
15 września
2020 15:45

W ciągu najbliższych dwóch miesięcy wystąpią świetne warunki do obserwacji Marsa. Planeta znajdzie się w wyjątkowo korzystnej opozycji, a przez to osiągnie dużą jasność, a rozmiar jej tarczy powinien umożliwić dojrzenie szczegółów jej powierzchni. Zachęcamy do wyjścia na obserwacje!

Mars jest najbliższą nam planetą zewnętrzną. Krąży po eliptycznej orbicie o wielkiej półosi wynoszącej 228 mln km, a jego odległość od Ziemi zmienia się od niespełna 56 do ponad 400 mln km. Przez to rozmiary tarczy Czerwonej Planety zmieniają się od 25 do 4 sekund łuku, a jej jasność od −3 do +1.5 magnitudo (co oznacza, że planeta w maksimum blasku jest 15 razy jaśniejsza o najjaśniejszych gwiazd na niebie, a w minimum jest od nich 4 razy słabsza).

Prawie wielka opozycja Marsa

Najlepsze warunki do obserwacji planety występują podczas opozycji, czyli w momencie gdy Słońce, Ziemia i Mars ustawią się prawie w jednej linii. Mars, nie dość że jest wtedy blisko Ziemi, to jeszcze świeci dokładnie po przeciwnej stronie nieba niż Słońce. Do takiej sytuacji dochodzi raz na ponad dwa lata. Opozycja od opozycji może się jednak różnić, a to ze względu na eliptyczność orbit Ziemi i Marsa.

Podczas Wielkich Opozycji, kiedy Czerwona Planeta zbliża się na dystans około 55–57 mln km, świeci ona z maksymalną jasnością, a jej duże rozmiary kątowe pozwalają na obserwacje szczegółów jej powierzchni, w tym słynnych czap polarnych. Wadą Wielkich Opozycji jest to, że zdarzają się one raz na 15–16 lat.

Prawie wielka opozycja Marsa
Wielka Opozycja Marsa z 2018 na tle innych zwykłych opozycji z lat 2012–2025. Odległość podano w jednostkach astronomicznych (AU).

Ostatnie dwie Wielkie Opozycje bardzo się od siebie różniły. Ta z 27 sierpnia 2003 roku była wyjątkowo korzystna (odległość wynosiła tylko 55.758 mln km), bo wcześniej tak blisko Ziemi Czerwona Planeta znajdowała się aż 60 tysięcy lat temu. Na następną tak dobrą przyjdzie nam czekać do roku 2287. Kolejna Wielka Opozycja wystąpiła 27 lipca 2018 roku. W jej trakcie minimalny dystans dzielący Ziemię od Marsa wyniósł 57.768 milionów km, a więc wyraźnie więcej niż poprzednio. Na dodatek warunki do obserwacji Marsa z Polski były wtedy fatalne. Czerwona Planeta miała niską deklinację, świeciła w konstelacji Koziorożca i górowała na wysokości tylko 13 stopni nad horyzontem. Tak niska wysokość powodowała, że dojrzenie ciekawszych szczegółów na tarczy, w zasadzie niezależnie od użytego sprzętu, było niemożliwe. Ciekawostką było jednak to, że Wielka Opozycja z 2018 pokryła się prawie dokładnie z całkowitym zaćmieniem Księżyca. Oba te zjawiska mieliśmy okazję obserwować na Zlocie Czytelników Optyczne.pl w Janowie Podlaskim.

Następna Wielka Opozycja Marsa wystąpi dopiero 15 września 2035 roku, ale z obserwacjami wcale nie musimy czekać tak długo. Przyczyną jest opozycja z 13 października 2020 roku, która jest jedną z najbardziej korzystnych zwykłych opozycji i podczas której Mars zbliży się do Ziemi na odległość 62.8 mln km.

Prawie wielka opozycja Marsa
Mars sfotografowany 12 maja 2016 r. za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Źródło: NASA, ESA, Hubble Heritage Team (STScI/AURA), J. Bell (ASU) oraz M. Wolff (Space Science Institute).

Żeby uzmysłowić sobie, jak niewiele zmieniło się od Wielkiej Opozycji sprzed dwóch lat, możemy porównać jasności i rozmiary kątowe Czerwonej Planety na naszym niebie wtedy i teraz. W 2018 roku maksymalny blask Marsa osiągnął −2.8 mag, teraz będzie to −2.6 mag, czyli tylko 20% mniej. Jeśli chodzi o rozmiar tarczy, w 2018 roku było to 24.2 sekundy łuku, teraz będzie to 22.3 sekundy łuku. Różnice nie są więc duże.

To, co ulegnie znaczniej poprawie, to warunki do obserwacji z Polski. Mars przeszedł już do konstelacji Ryb, jego deklinacja wzrosła do +5 stopni, a przez to w górowaniu będzie znajdował się na wysokości powyżej 40 stopni. Ta wartość pozwala już znacząco ograniczyć szkodliwy dla widoczności drobnych szczegółów wpływ ziemskiej atmosfery. Co więcej, opozycja pokryje się praktycznie z nowiem Księżyca, który wystąpi 16 października.

Warto pamiętać, że z obserwacjami nie trzeba czekać do samej opozycji. Świetne warunki do podziwiania Marsa rozpoczną się już w połowie września i potrwają do połowy listopada. Nie przeceniajmy też samego momentu opozycji i nie nastawiajmy się na poszukiwanie Czerwonej Planety tylko 13 października, bo jeden, dwa, trzy dni, a nawet tydzień wcześniej lub później jej widok w naszym teleskopie będzie praktycznie taki sam. Ważniejsze od tego, czy wyjdziemy na obserwacje 10, 13, czy 16 października, jest zapewnienie sobie dobrych warunków do podziwiania Marsa. Ciemne i bezchmurne niebo, stabilny stan atmosfery plus dobra adaptacja wzroku do ciemności to podstawy.

Aby podziwiać Marsa w pełnej krasie, musimy użyć odpowiedniego sprzętu. Niezbędne będą teleskopy o na tyle dobrej optyce, aby zagwarantować świetną jakość obrazu przy powiększeniu na poziomie co najmniej 100 razy. Optymalnie byłoby móc dojść z powiększeniami do 200–400 razy, choć w przypadku górnej części tego zakresu ograniczeniem może być już nie jakość naszego sprzętu, ale stan atmosfery. Jeśli będzie ona niespokojna lub zanieczyszczona, powiększenia w okolicach 200 razy mogą okazać się maksymalnymi, które można zastosować.

Prawie wielka opozycja Marsa
Mars w czerwcu 2001 roku i podczas burzy piaskowej we wrześniu 2001, zdjęcia Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Źródło: NASA, ESA.

Na zakończenie jeszcze jedna ciekawa informacja. Na Czerwonej Planecie zdarzają się silne burze piaskowe. Niektóre z nich są tak potężne, że swoim zasięgiem mogą objąć całą planetę. Jeśli takie zjawisko powtórzy się podczas najbliższych dni i tygodni, może skutecznie uniemożliwić obserwacje szczegółów na tarczy Marsa.

Mamy nadzieję, że do takiego wydarzenia jednak nie dojdzie i zachęcamy do obserwacji oraz życzymy dobrej pogody!


Komentarze czytelników (38)
  1. goornik
    goornik 15 września 2020, 16:46

    Arek, zmobilizowałeś mnie, aby do Łochowa zabrać Maksutova 180/2700, HEQ5 i kilka fajnyc okularków!

  2. Arek
    Arek 15 września 2020, 16:59

    Super. Będzie fajny sprzęt, żeby zrobić mały pokaz.

  3. goornik
    goornik 15 września 2020, 18:41

    To może i wykładzik dziabniemy, np o tym jak Jasio Kepler dzięki obserwacjom Marsa wykonanym przez pana T. Brache rozkminił, że Mars zasuwa po elipsie....

  4. goornik
    goornik 15 września 2020, 18:42

    Arek, w dniu Wielkiej Opozycji Marsa nie robi się małych pokazów. Robi się WIELKIE pokazy!

  5. Arek
    Arek 15 września 2020, 19:16

    Z wykładami to się zobaczy, bo Robert program ustala.

  6. ktojack
    ktojack 15 września 2020, 19:23

    Dzięki za artykuł.
    O takich rzeczach trzeba wiedzieć wcześniej by zaplanować obserwacje.
    W nawale pracy, często przeczytam o różnych ciekawostkach na niebie dzień czy dwa przed wydarzeniem i ciężko zaplanować obserwacje.
    Teraz już wiem kiedy "polować" na Marsa.
    Myślę, że teleskop z powiększeniem powyżej 100x będę miał bez problemu :-).

  7. Arek
    Arek 15 września 2020, 19:36

    Artykuł o tym czym obserwować Marsa już niedługo :)

  8. ktojack
    ktojack 15 września 2020, 19:48

    Miło będzie poczytać.

  9. gamma
    gamma 15 września 2020, 20:12

    dzis pelna klatka za 1000 EUR, jutro wycieczka na Marsa takoz za 1000 EUR ;-)

  10. gamma
    gamma 15 września 2020, 20:13

    @ Arek - czekamy na artykul nt lunet itd. Polec tez moze jakas lunete, ktora jednoczesnie cos juz daje, a nadal mozna ja spakowac do walizki - moze cos krotkeigo 350-400mm z obiektywem 6-7cm?

  11. Arek
    Arek 15 września 2020, 20:42

    Żeby daleko nie szukać: link

    Ale planety przez taki refraktorek to tylko poglądowo. Choć dobre ED spokojnie obsłuży powiększenia na poziomie 100-120 razy.

  12. Janusz1965
    Janusz1965 15 września 2020, 21:25

    @ktojack
    [...] W nawale pracy, często przeczytam o różnych ciekawostkach na niebie dzień czy dwa przed wydarzeniem [...].
    To i tak lepiej, niż przeczytać 2 dni po wydarzeniu.

  13. RobKoz
    RobKoz 15 września 2020, 22:30

    Mam pytanko.

    Mój dzieciak ma Newtona z lustrem o średnicy 114 i ogniskowej 900.

    Do tego najkrótszy okular 10mm dający 90x.

    Zdążę jeszcze przed opozycją zamówić mu coś krótszego. Np. 6mm dające 150x, ale czy na wsi w pobliżu dużego miasta jest szansa na to że takie powiększenie będzie użyteczne?

    Seeingu nie umiem ocenić. Jedyne co wiem, to że drogi mlecznej u mnie w ogródku nie widać nawet w zimowe noce z suchym powietrzem, a jak jestem w górach to ją widzę nawet w lecie.

  14. goornik
    goornik 15 września 2020, 22:59

    RobKoz - nie ma takiej opcji abyś nie widział Drogi Mlecznej z ogródka (chyba, że to ogródek piwny w centrum dużego miasta)
    Okular 5 lub 6 mm zawsze zdążysz kupić - wśród tych 5mm polecam Celestrona X-Cel albo coś od Vixena. Pamiętaj, że duże powiększenie ma sens TYLKO przy perfekcyjnej kolimacji Newtona, co w tanich i słabo wykonanych modelach (taki niestety masz) może być klopotliwe.
    Albo kup DOBREGO Barlowa - w tej sprawie możesz do mnie napisać PW - mam dwa bardzo dobre do sprzedania.

  15. Arek
    Arek 15 września 2020, 23:30

    Ja bym prostego newtona 114 mm nie żyłował więcej niż do 110-130 razy.

  16. fotoamator2
    fotoamator2 16 września 2020, 04:45

    Obserwacja dzisiejszej nocy: teleskop Newtona TAL-1 produkcji ZSRR, średnica zwierciadła 110 mm, powiększenia 96x i 169x (oba z Barlowem). Obserwacja z miasta w ciepłą, mało przejrzystą noc, Seeing średni. Widoczna (z trudem) mała czapa polarna, widoczny ciemny obszar 'mórz', choć kształt trudny do opisania. Dla kogoś obserwujacego po raz pierwszy widok mógłby być pewnym rozczarowaniem: szczegóły widoczne z trudem, mało kontrastowe. Cóż teleskop nie był skolimowany idealnie, okulary i Barlow nienadzwyczajne (mówiac delikatnie), dobra optyka ukazałaby więcej.

  17. Arek
    Arek 16 września 2020, 08:51

    A wyczekałeś do górowania? Jest spora różnica w jakości atmosfery pomiędzy wysokością np. 25 stopni a 40.

  18. goornik
    goornik 16 września 2020, 09:42

    Wczoraj także obserwowałem. w Łodzi atmosfera była słaba. Dwa dni wcześniej małe apo 80mm przy 140x pokazała tyle samo szczegółów co wczoraj mak 180mm przy 200x
    I na Urana rzuciłem okiem bo jest blisko Marsa - taaaaaki malutki :)

  19. RobKoz
    RobKoz 16 września 2020, 09:49

    @goornik

    "RobKoz - nie ma takiej opcji abyś nie widział Drogi Mlecznej z ogródka (chyba, że to ogródek piwny w centrum dużego miasta)"

    Nie widzę. Używam SkySafari więc wiem, gdzie powinna być, ale jej tam nie widzę. Kładę się na leżaku patrzę w stronę gdzie są tylko pola i las i żadnych zabudowań i nic. Całe niebo ma tę samą barwę. W lecie jest jaśniejsze w zimie ciemniejsze ale całe jednolite.

    W sumie nie pomyślałem. Mogłem wczoraj sprawdzić jaką widzę najsłabszą gwiazdę może to by lepiej zobrazowało możliwości obserwacyjne mojego ogródka.

    "Okular 5 lub 6 mm zawsze zdążysz kupić - wśród tych 5mm polecam Celestrona X-Cel albo coś od Vixena. Pamiętaj, że duże powiększenie ma sens TYLKO przy perfekcyjnej kolimacji Newtona, co w tanich i słabo wykonanych modelach (taki niestety masz) może być klopotliwe. Albo kup DOBREGO Barlowa - w tej sprawie możesz do mnie napisać PW - mam dwa bardzo dobre do sprzedania."

    Myślałem o tym, ale doszedłem do wniosku że zamiast dopinać barlowa do okularów z zestawu lepiej będzie kupić lepszy okular. Tym bardziej że ten 10mm choć na moje oko ostry ma małą pierwszą soczewkę i mały ER przez co jest niewygodny.

    Myślałem o czymś takim:
    Explore Scientific Okular 62° LER 5,5mm 1,25"

    Na forach astronomiczny wiele dobrego piszą o ES'ach, Celestron jak widze kosztuje podobnie. Będzie lepszy?

    Taki okularek byłby już przyszłościowy. Jak się dzieciakom spodoba astronomia to w przyszłości i tak trzeba będzie zmienić teleskop, a okulary zostaną.

    Na razie od wiosny oglądają tylko księżyc, a skoro jest okazja zobaczyć Marsa to szkoda byłoby ją stracić. Jak zobaczą tylko kropkę to się zniechęcą. Z drugiej strony jak mają zobaczyć rozmytą plamę to już lepiej kropkę.

  20. Arek
    Arek 16 września 2020, 10:12

    Explore Scientific Okular 62° LER 5,5mm 1,25" - właśnie ostatnio sobie taki sprawiłem :)

  21. RobKoz
    RobKoz 16 września 2020, 11:13

    @Arek

    Ale pewnie do większej i lepszej tuby :-)

    Zastanawiam się czy do tej "zabawki" jaką mają moje dzieciaki to nie będzie przerost formy nad treścią.

  22. Arek
    Arek 16 września 2020, 12:00

    Nie. Do lunety Pentax 80ED, z którą da mi powiększenie 94x czyli maksymalne do jakiej chcę tą lunetę żyłować.

  23. RobKoz
    RobKoz 16 września 2020, 12:15

    @Arek

    Ale ta luneta to świetny kawał sprzętu kosztujący 5x więcej niż teleskop moich dzieciaków.

    Ale w sumie przekonałeś mnie. Jak nawet astronomia się dzieciom znudzi to okular zawsze mogę wykorzystać w obserwacjach przyrody - będzie okazja by w końcu sobie kupić prawdziwą lunetę obserwacyjną.

  24. fotoamator2
    fotoamator2 16 września 2020, 13:05

    @Arek: tak, w okolicach górowania :-) Około 2:30-3:00.

  25. goornik
    goornik 16 września 2020, 13:30

    Ja kupiłem ES 8,8 82* - wezmę do Łochowa.

  26. root_mistrz
    root_mistrz 16 września 2020, 17:08

    A ja chciałbym mieć takie cudo link

  27. Arek
    Arek 16 września 2020, 19:02

    Hmmm... Ale to wygląda na montaż azymutalny.

  28. RobKoz
    RobKoz 16 września 2020, 22:11

    @Arek

    "Hmmm... Ale to wygląda na montaż azymutalny."

    + GOTO
    + aparat

    i całość w zgrabnej obudowie

    Ale przy tej aperturze widocznej na filmie ja bym się cudownych zdjęć jak te pokazane na filmie raczej nie spodziewał.

  29. Arek
    Arek 17 września 2020, 09:14

    Nie wiem jak miałyby być robione, skoro występuje tam rotacja pola. Chyba, że czas ekspozycji jest na tyle krótki, żeby jej uniknąć i wtedy składają dużo zdjęć.

  30. RobKoz
    RobKoz 17 września 2020, 10:28

    @Arek

    "Nie wiem jak miałyby być robione, skoro występuje tam rotacja pola. Chyba, że czas ekspozycji jest na tyle krótki, żeby jej uniknąć i wtedy składają dużo zdjęć."

    Na filmiku pokazali że składają kilkadziesiąt zdjęć w jedno.

  31. Arek
    Arek 17 września 2020, 12:37

    Tak się robi zawsze. Pytanie o czas ekspozycji, bo inny efekt uzyskasz składając kilkadziesiąt zdjęć o czasie 60 sekund, a inny kilkadziesiąt zdjęć o czasie 1 sekundy. Obawiam się, że w przypadku tego urządzenia realizowany jest ten drugi scenariusz, bo czasy dłuższe niż małe kilka sekund nie wchodzą tam w rachubę ze względu na rotację pola.

  32. fotoamator2
    fotoamator2 17 września 2020, 15:11

    Teleskop Stellina ma wbudowany derotator pola (obraca matrycę, kompensując rotację pola widzenia). Na dodatek składa jedynie najlepsze ekspozycje... Technika, technika! Z przeglądu zamieszczonego w Star at Night Magazine:
    'Using the integrated de-rotator in the telescope, the system compensates for the rotation of the field of view automatically while the onboard computer rejects any poor images, only stacking the best to produce the final image'.
    link

  33. RobKoz
    RobKoz 17 września 2020, 15:11

    @Arek

    A matryca nie mogłaby się w środku obracać?

  34. RobKoz
    RobKoz 17 września 2020, 15:14

    @fotoamator2

    "Teleskop Stellina ma wbudowany derotator pola (obraca matrycę, kompensując rotację pola widzenia)."

    Trafiłem :-)

    Idę zagrać w Totka

  35. Arek
    Arek 17 września 2020, 15:18

    No to fajnie, sprytne :)

  36. rsaw
    rsaw 19 września 2020, 10:53

    @goornik 15 września 2020, 22:59
    "RobKoz - nie ma takiej opcji abyś nie widział Drogi Mlecznej z ogródka (chyba, że to ogródek piwny w centrum dużego miasta) "

    Poza standardowym uśmiechem przy czytaniu opinii wiedzącego lepiej, co kto inny widzi ;) :
    - w centrum Łochowa, o którym mowa, przecież małego prowincjonalnego miasta, potrzeba naprawdę dobrej nocy, by wiedząc, że jest takie coś jak Droga Mleczna, móc szukać jej śladów na niebie stojąc w ogródku w miejscu osłoniętym od latarni.
    Jeśli jesteś dzieckiem tu mieszkającym, Droga Mleczna jest praktycznie wyłącznie czymś, o czym możesz przeczytać.
    Sam Łochów ma tyle latarni i świateł, że w ogóle w promieniu kilku kilometrów trudno jest znaleźć miejsce, gdzie z pełnym przekonaniem w zwykłą bezchmurną noc możesz stwierdzić, że to co widzisz na niebie to Droga Mleczna, a nie jej wyobrażenie w twojej głowie. W dodatku wiele miejsc w pobliżu, w które wywoziłem swoje dzieci, by mogły zobaczyć choć trochę gwiazd, w ostatnich latach też zostało skutecznie zaśmiecone światłem.
    Tyle zostało, że Marsa i Jowisza jeszcze widać ;).

  37. Arek
    Arek 19 września 2020, 12:29

    rsaw - przesadzasz. Na każdym Festiwalu w Łochowie, gdy jest pogoda nie mam najmniejszych problemów, żeby zobaczyć Drogę Mleczną. Oczywiście trzeba odejść troszkę od Pałacu i jego oświetlenia.

  38. rsaw
    rsaw 19 września 2020, 14:05

    Arku, heh, to jak porównywanie obrazu nieba przez którąś z twoich lornetek z generowanym przez jedną z tych, które można kupić na targu w Łochowie. W tym drugim przypadku, jak wiesz, co masz zobaczyć, pomaga.

Napisz komentarz

Komentarz można dodać po zalogowaniu.


Zaloguj się. Jeżeli nie posiadasz jeszcze konta zarejestruj się.