Przetwarzanie danych osobowych

Nasza witryna korzysta z plików cookies

Wykorzystujemy pliki cookie do spersonalizowania treści i reklam, aby oferować funkcje społecznościowe i analizować ruch w naszej witrynie, a także do prawidłowego działania i wygodniejszej obsługi. Informacje o tym, jak korzystasz z naszej witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Partnerzy mogą połączyć te informacje z innymi danymi otrzymanymi od Ciebie lub uzyskanymi podczas korzystania z ich usług i innych witryn.

Masz możliwość zmiany preferencji dotyczących ciasteczek w swojej przeglądarce internetowej. Jeśli więc nie wyrażasz zgody na zapisywanie przez nas plików cookies w twoim urządzeniu zmień ustawienia swojej przeglądarki, lub opuść naszą witrynę.

Jeżeli nie zmienisz tych ustawień i będziesz nadal korzystał z naszej witryny, będziemy przetwarzać Twoje dane zgodnie z naszą Polityką Prywatności. W dokumencie tym znajdziesz też więcej informacji na temat ustawień przeglądarki i sposobu przetwarzania twoich danych przez naszych partnerów społecznościowych, reklamowych i analitycznych.

Zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies możesz cofnąć w dowolnym momencie.

Optyczne.pl

Partnerzy






Poradniki

Kompozycja - elementy składowe

25 września 2009

2. Przegląd elementów kompozycji

Elementy kompozycyjne można układać na nieskończenie wiele sposobów, ale nie wszystkie uzyskane w ten sposób kompozycje okażą się godne uwagi. To, czy Twoja opowieść o tym, co dzieje się przed Twoim aparatem, będzie interesująca, zależy w dużej mierze od tego, jakie elementy zastosujesz i jak je połączysz. Kompozycja przemyślana przekazuje swe przesłanie szybko, łatwo, skutecznie — i pięknie.

Uwaga
O tym, jak widz postrzega przestrzeń, w dużej mierze decyduje usytuowanie obiektów względem linii horyzontu. Ogólnie, obiekty leżące blisko horyzontu wydają się bardziej oddalone niż obiekty położone z dala od tej linii. Umiejscowienie horyzontu również jest znaczące. Gdy znajduje się on w dolnej części kadru, większego znaczenia nabiera górna część zdjęcia, co daje wrażenie bardziej rozległego widoku. Natomiast jeśli linia horyzontu biegnie w górnej części kadru, ważniejsze staje się to, co znajduje się poniżej.

Punkty


----- R E K L A M A -----

Punkt (lub kropka) jest podstawą wszelkiej informacji w grafice dwuwymiarowej. W fotografii cyfrowej takim punktem jest każdy pojedynczy piksel wyświetlacza LCD. (Słowo piksel jest skrótem od angielskich słów picture element i oznacza najmniejszą część obrazu, jaka może być wyświetlona). Gdy wiele punktów jest wyświetlanych jednocześnie, tworzą one rozmaite odcienie szarości lub barw, co w sumie składa się na kompletny obraz. Punkty wyznaczają także początek i koniec linii.

Wprawdzie punkty są często wykorzystywane do definiowania innych elementów kompozycji, ale mogą być również jej samodzielnymi składnikami. Są nimi na przykład światła wiszące wzdłuż całego molo, jakie widać na zdjęciu 2-1. Przyciągają one wzrok widza i jednocześnie wiodą go na koniec molo, który z kolei jest punktem końcowym, czyli miejscem, gdzie kończy się linia i gdzie wzrok zatrzymuje się w sposób naturalny. Gdy podróżujesz, przenosisz się z jednego punktu do drugiego, aby zwiedzać kolejne miejsca. Podobnie czyni Twój wzrok; wędrując od punktu do punktu, przechodzi z jednego obszaru obrazu do innego.

Linie

Ciąg punktów tworzy linię, która stanowi kolejny ważny składnik kompozycji. Linie działają jak drogowskazy i kierują wzrok widza w określone rejony obrazu. Linią wiodącą może być każda linia prowadząca widza do najważniejszego punktu obrazu. Ponadto linie mogą wywoływać reakcje psychologiczne lub służyć celom symbolicznym, w zależności od ich kształtu i kierunku. Aby tworzyć udane kompozycje, musisz rozumieć, jak za pomocą linii można zbudować pewien nastrój lub wywołać u widza określone uczucie.

  • Linie pionowe. Linia pionowa jest jak drzewo: wysokie i zrównoważone, mocne i niewzruszone (patrz zdjęcie 2-2). Pnie się do nieba, mimo że grawitacja ciągnie je w dół. Dlatego linie pionowe symbolizują siłę, moc i stabilność.

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Gdy stajesz przed bogactwem wyboru w środowisku powtarzających się elementów (tutaj są nimi drzewa), wybierz kilka z nich, aby zdominowały obraz (105 mm, ISO 50, f/16 przy 1/15 sekundy)

  • Linie poziome. Spokojna i statyczna linia pozioma sugeruje stabilizację, trwałość i spokój. To tłumaczy, dlaczego wpatrywanie się w horyzont — poziomą linię wyznaczającą styk nieba z ziemią — jest tak kojące (patrz zdjęcie 2-3).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Miejsce, w którym niebo styka się z oceanem, działa relaksująco, zwłaszcza gdy woda ma kolor taki, jak przy plaży Lani Kai na hawajskiej wyspie Oahu (105 mm, ISO 50, f/22,3 przy 1/8 sekundy)

  • Linie ukośne. Takie linie są dynamiczne, wprowadzają napięcie i wywołują wrażenie ruchu. Patrząc na zdjęcie 2-4, nie mamy wątpliwości, dokąd będzie podążał wzrok widza. Wynika to jednoznacznie z układu linii ukośnych, jakich na tym zdjęciu jest wiele. Ponadto jeśli zbiegają się one w jednym punkcie, wprowadzają do sceny perspektywę.

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Aby uzyskać wrażenie ruchu na tym zdjęciu torów kolejki Chicago El, zastosowałem niski punkt widzenia z torami po lewej stronie (30 mm, ISO 100, filtr neutralny centralnie ważony, f/8 przy 1/125 sekundy)

  • Linie zygzakowate. Jak błyskawice rozpoczynają się, nagle zatrzymują i gwałtownie zmieniają kierunek. Nieobliczalne, aktywne i pełne napięcia wywołują u widza uczucie niepokoju (patrz zdjęcie 2-5).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Linie zygzakowate są często dziełem człowieka i raczej rzadko występują w przyrodzie — chociaż w tym przypadku wykolejenie pociągu w Northridge w Kalifornii nastąpiło wskutek trzęsienia ziemi (55 mm, ISO 50, f/16 przy 1/60 sekundy)

  • Linie krzywe. Podobnie jak ukośne, sugerują ruch — ale wolniejszy. Mogą to być pełne wdzięku krzywizny gałęzi, pni młodych drzew lub trzcin chwiejących się na wietrze. Łagodne łuki wywołują u widza delikatne napięcie, a łuki bardziej zdecydowane potęgują to uczucie (patrz zdjęcie 2-6).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Widok z góry na łagodny łuk nabrzeża portu Avalon i sposób, w jaki łodzie formują linie krzywe, sprawiają, że to zdjęcie wyspy Catalina zachęca do jej odwiedzenia (105 mm, ISO 50, filtr neutralny centralnie ważony, f/32 przy 1/4 sekundy)

  • Krzywe o kształcie litery S. Tego rodzaju krzywe reprezentują łagodny i powtarzający się ruch. Mogą także wzmacniać wrażenie głębi obrazu. Występują w krajobrazie morskim w postaci śladów, jakie fale pozostawiają na piasku. Tworzą je też drogi wijące się między wzgórzami oraz rzeki płynące zakolami (patrz zdjęcie 2-7).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Ta hawajska droga sfotografowana z małej wysokości tworzy na pierwszym planie szeroką plamę asfaltu i prowadzi wzrok widza krętą linią aż po horyzont (105 mm, ISO 50, filtr neutralny centralnie ważony, f/22,3 przy 1/8 sekundy)

Linie na zdjęciu mogą być rzeczywiste lub urojone. Przykładem tych pierwszych mogą być linie namalowane na drodze, takie jak widoczne na zdjęciu 2-8. Mogą one być także rezultatem przecięcia się dwóch płaszczyzn, na przykład ścian budynku lub pudełka, ale mogą również rozdzielać dwa kolory występujące na zdjęciu. W przeciwieństwie do nich linie urojone są rysowane przez nasz mózg, gdy patrzymy na obraz zawierający dużo punktów. Spójrz przykładowo na zdjęcie 2-8 i zauważ, jak Twój mózg tworzy urojoną linię łączącą zawodników ścigających się na wózkach inwalidzkich. Znaczenie linii urojonych jest takie samo jak rzeczywistych — jedne i drugie prowadzą wzrok w określone obszary obrazu.

Jednym z warunków, jakie trzeba spełnić, aby zrobić niepowtarzalne zdjęcie, jest znalezienie się we właściwym miejscu w odpowiednim czasie i uważne przyjrzenie się otoczeniu. Gdy robiłem zdjęcie 2-8, znajdowałem się na starcie biegu maratońskiego w Los Angeles i przymierzałem się do fotografowania biegaczy, ale jako pierwsi wystartowali zawodnicy na wózkach inwalidzkich. Znaki namalowane na jezdni w połączeniu z niezwykłą energią tych zawodników dały w sumie interesujący efekt. Jako że scena obfitowała w rozmaite cienie, postanowiłem zrobić zdjęcie czarno-białe, bo kolorowe wyglądałoby bardzo mętnie.

Uwaga
Pamiętaj, że jeśli linia rozciąga się poza krawędź obrazu, również tam podąży wzrok widza. Zwykle odradzam stosowanie linii wiodących poza obraz, ale czasami można złamać tę zasadę, jeśli zezwala na to główny motyw zdjęcia.


Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Mimo że strzałki namalowane na jezdni kierują Twój wzrok poza obraz, siła głównego motywu przyciąga go z powrotem (105 mm, ISO 400, filtr neutralny centralnie ważony, f/22 przy 1/8 sekundy)

Płaszczyzny

Płaszczyznę definiują trzy niewspółliniowe punkty, prosta i punkt leżący poza tą prostą lub dwie przecinające się bądź równoległe proste. Przykładem płaszczyzny, która z natury jest dwuwymiarowa, może być ściana budynku, blat stołu, okładka książki lub płaska powierzchnia skały. Płaszczyzny na zdjęciach mogą być ograniczone wyraźnymi krawędziami, ale mogą też rozciągać się do nieskończoności poza granice obrazu. Podobnie jak linie, płaszczyzny sterują wzrokiem widza, kierując go w określone obszary zdjęcia. Ogólnie, działanie płaszczyzn jest silniejsze, gdy razem tworzą bryłę. Poza tym, jeśli nakładają się na siebie oraz tworzą odpowiedni układ świateł i cieni, mogą potęgować wrażenie głębi, co można zauważyć na zdjęciu 2-9. Płaszczyzny mogą także pełnić funkcję tła dla głównego motywu, co znacznie ułatwia jego wyodrębnianie z otoczenia.

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Zauważ, jak przecinające się płaszczyzny tego budynku budują dramaturgię zdjęcia i zmuszają do postrzegania przestrzeni w ściśle określony sposób (28 mm, ISO 100, f/11 przy 1/125 sekundy)

Bryły

Płaszczyzny połączone razem tworzą bryłę, która z natury jest trójwymiarowa. Przykładem bryły, niekiedy zwanej również kształtem, może być piłka, banan lub pudełko. Bryła może być nieskończona i rozciągać się poza obraz albo — jeśli tworzące ją płaszczyzny mają widoczne granice — przyjmuje rozpoznawalną formę kuli, prostopadłościanu, graniastosłupa lub podobną. Gra świateł i cieni wywołana obecnością brył w fotografowanej scenie ułatwia ocenę rozmiarów, skali i masy obiektów widocznych na zdjęciu. Z kolei tekstura powierzchni bryły pozwala określić materiał, z jakiego została wykonana (patrz zdjęcie 2-10).

Aby przeżyć, człowiek musiał nauczyć się szybkiego rozpoznawania brył. Umiejętność ta jest wciąż rozwijana w miarę postępu cywilizacyjnego i w dużej mierze opiera się na naszej pamięci. I rzeczywiście, nasza zdolność rozpoznawania brył jest już tak rozwinięta, że często nawet nie musimy widzieć całego obiektu, aby móc stwierdzić, co to jest. Jeśli już coś znasz, mózg sam uzupełni brakujące fragmenty. Przykładowo, na zdjęciu 2-11 widać tylko część przedniej opony motocykla, ale resztę wypełnia nasz mózg i bez trudu możemy stwierdzić, że jest to opona. Gdy fotografujesz bryłę, nie musisz jej pokazywać całej, aby widz zorientował się, co to jest. Musisz jednak pokazać wystarczająco dużo, aby mózg mógł połączyć odpowiednie punkty.

Rozpoznanie bryły, nawet dobrze znanej, w niektórych sytuacjach może jednak sprawiać kłopot — dużo bowiem zależy od środowiska, w jakim ta bryła się znajduje. Na przykład, jak widać na zdjęciu 2-12, czerwony liść jest dużo łatwiejszy do zidentyfikowania niż którykolwiek brązowy. Nasze oczy nieustannie skanują obraz, starając się wychwycić różnice w teksturze, barwie i jasności. Twoja kompozycja będzie lepsza, jeśli zadbasz o to, by fotografowana bryła wyraźnie odcinała się od tła odmienną teksturą lub kolorem. To pomoże widzowi w szybkim i precyzyjnym odczytaniu tego, co chcesz mu przekazać.

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Boczne oświetlenie piłki widocznej na zdjęciu 2-10 nie tylko ujawniło jej teksturę, ale również utworzyło piękny cień podkreślający kulistość kształtu (150 mm, ISO 50, f/64 przy 1/25 sekundy).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Ponieważ motocykle są Ci znane, Twoje oko uzupełnia okrąg, jaki tworzy opona przedniego koła na zdjęciu 2-11 (210 mm, ISO 50, f/64 przy 1/25 sekundy).

Kompozycja - elementy składowe - Przegląd elementów kompozycji
Na zdjęciu 2-12 odmienność barwy kieruje nasz wzrok wprost na czerwony liść, mimo że pod względem tekstury nie różni się on od pozostałych liści (90 mm, ISO 100, f/11 przy 1/250 sekundy)

Uwaga
Warto dodać, że nawet jeśli kształt nie całkiem odpowiada formie, jaką zwykło się mu przypisywać, widz i tak zinterpretuje go jako kształt o takiej właśnie, z góry ustalonej formie. Przykładem niech będzie księżyc. Chociaż nie jest on idealnie okrągły, przyjmujemy, że właśnie taki jest, i tak go interpretujemy, gdy widzimy tylko jego fragment.