Wybrzuszenie na przedniej ściance nieźle spełnia swoje zadanie w kwestii chwytu, choć do ideału zabrakło nieco głębokości. Nie ma natomiast problemu z ułożeniem wszystkich palców prawej dłoni (łącznie z małym), wysokość aparatu jest bowiem naprawdę spora. Szkoda, że uchwytu nie pokryto gumową wyściółką, a twardym, chropowatym tworzywem.

Producenci niezależni oferują dodatkowe uchwyty w formie szyny „L” (np. SmallRig), czy podpórki pod kciuk (tzw. thumb grip), natomiast w asortymencie Fujifilm nie znajdziemy takich akcesoriów.

Zestaw elementów sterujących w GFX100RF sprawdza się w większości sytuacji naprawdę dobrze. Mamy specjalne pokrętła do regulacji wartości przysłony, czasu naświetlania, czułości ISO i kompensacji ekspozycji, do tego dwie rolki sterujące, joystick i dźwignię funkcyjną na przedniej ściance. Mamy możliwość przemapowania funkcji pięciu guzików, a lista dostępnych opcji jest całkiem imponująca. Warto również pochwalić opcję zmiany sposobu działania kółek sterujących, czy możliwość wykorzystania zarówno mechanicznego wężyka spustowego, jak i elektronicznego.

----- R E K L A M A -----

Ponarzekać możemy natomiast na przednią rolkę sterującą, która naszym zdaniem znajduje się zbyt blisko dźwigni zoomu cyfrowego. Operując tą pierwszą, dość często zmienialiśmy niechcący kąt widzenia. Druga sprawa to guzik Q na tylnej ściance, o którym wspominaliśmy już w poprzednim rozdziale.

Interfejs dotykowy możemy śmiało uznać za funkcjonalny. Nie pozwala co prawda poruszać się po głównym menu, ale już w podręcznym, czy menu odtwarzania, jak najbardziej. W tym ostatnim zdjęcia możemy przeglądać w sposób, jaki większość z nas zna ze smartfona – rozciągając je dwoma palcami i przerzucając ruchem w jedną ze stron. Dodatkowo ekran pozwala stosować dotykowe gesty, co rozszerza listę guzików funkcyjnych o cztery.

Tryby Pracy

Obecność pierścieni i pokręteł oznacza, że w aparacie nie uświadczymy klasycznego podziału na tryby P, A, S, M i inne, nie ma nawet koła nastaw do ich wyboru. Jeśli chcemy, by regulacją danego parametru zajęła się automatyka, po prostu przestawiamy stosowny element sterujący na literę A (Auto). Jeśli zaś chcemy nimi sterować wielofunkcyjnymi kółkami przednim i tylnym, pokrętło dedykowane należy przestawić na literę C w przypadku czułości oraz T w przypadku czasu. Inne niż standardowe PASM tryby działania możemy wywołać, wciskając przycisk DRIVE / DELETE. Przywołuje on menu kontekstowe, w którym znajdziemy:

• zdjęcia pojedyncze
• zdjęcia seryjne szybkie lub wolne
• bracketing czułości ISO,
• bracketing balansu bieli,
• tryb bracketingu:
  • bracketing z AE,
  • bracketing z symulacją filmu,
  • bracketing zakresu dynamicznego
  • bracketing ostrości,
• wielokrotna ekspozycja,
• tryb filmowy.

Menu

Menu w GFX100RF wygląda tak samo, jak we wszystkich nowszych aparatach Fujifilm. Znajdziemy w nim zatem następujące grupy ustawień:

• jakości obrazu,
• ustawiania ostrości,
• parametrów fotografowania,
• funkcji lampy,
• filmowania,
• konfiguracji,
• sieci,
• sekcję „MY” umożliwiającą zgrupowanie kilku najczęściej używanych parametrów.

Zawartość i opcje umieszczone na kolejnych kartach, a także w menu podręcznym Q, przedstawiają poniższe filmy.

Menu ustawień jakości obrazu

Menu ustawień autofokusa

Menu ustawień zdjęć

Menu ustawień lampy błyskowej

Menu konfiguracji

Menu ustawień sieci

Menu ustawień odtwarzania

Menu podręczne Q

Przycisk DISP/BACK służy między innymi do przełączania pomiędzy różnymi konfiguracjami ekranu w trybie podglądu na żywo oraz przy przeglądaniu zdjęć.

W trybie podglądu na żywo do dyspozycji mamy następujące widoki:

• wyświetlacz INFO (z dokładnym, procentowym wskaźnikiem naładowania akumulatora),
• informacje wybrane przez użytkownika,
• brak informacji.

Tak, jak już zdążyło nas do tego przyzwyczaić Fujifilm, w menu aparatu możemy dość dokładnie określić, jakie elementy będą widoczne na ekranie w trybie użytkownika. Dość długa lista obejmuje m.in. cyfrową poziomicę, histogram, wskaźnik odległości (AF i MF), dane ekspozycji, tryb ostrości i pomiaru światła, czy wskaźnik naładowania akumulatora. Osobno włączamy siatkę kadrowania (3 rodzaje) oraz tryb „astrofotografii” (wyświetlanie informacji w czerwonej tonacji).

W trybie przeglądania zdjęć dostępne widoki to:

• informacje włączone,
• informacje wyłączone,
• szczegółowe informacje,
• ulubione.

Zdjęcia można powiększać (przy pomocy tylnej rolki, jej wciśnięcie uruchamia podgląd 100%) lub przeglądać w postaci miniaturek (3×3 lub 10×10). Istnieje także możliwość przewijania zdjęć w powiększeniu, wykorzystując przednie pokrętło sterujące.

Szybkość

Aparat włącza się w ciągu ok. 1 sekundy, a podczas typowych czynności działa szybko i responsywnie. Również przeglądanie zdjęć odbywa się dość płynnie, włączając w to poruszanie się w obrębie powiększonego zdjęcia. Dopiero wyświetlenie siatki najmniejszych miniaturek (10×10) wiąże się z pewnym opóźnieniem. Formatowanie szybkiej karty SD zabiera ok. 3–4 sekundy.

Zdjęcia seryjne

Testowany aparat oferuje dwa podstawowe tryby seryjne: szybki (CH) i wolny (CL), w obrębie których mamy do wyboru różne klatkaże. Lista wariantów przedstawia się następująco:

• seria wysokiej prędkości:
  • migawka mechaniczna:
    • 6 kl/s,
    • 4 kl/s,
  • migawka elektroniczna - 3 kl/s,
• seria niskiej prędkości - 2 kl/s dla obu typów migawek.

Pomiary wykonaliśmy korzystając z karty Angelbird AV PRO 64 GB SDXC UHS-II V90. Zdjęcia robiliśmy przy czułości ISO 1600 i czasie ekspozycji 1/1000 sekundy. Objętość pliku zapisywanego w formacie JPEG Super Fine wynosiła średnio 63.6 MB, a nieskompresowanego 14-bitowego RAW-a 200.4 MB. Zapis wszystkich danych na kartę pamięci w obu przypadkach zajął ok. 15 sekund.

Przy wykorzystaniu zapisu 6 kl/s i migawki mechanicznej uzyskaliśmy następujące wyniki:

• 142 zdjęcia JPEG (4.73 kl/s),
• 48 nieskompresowanych zdjęć RAW (1.6 kl/s).

Testowany aparat bez trudu uzyskał deklarowaną szybkość fotografowania i dla formatu JPEG utrzymywał ją przez ponad 20 sekund. W RAW-ach seria jest krótsza i trwa niecałe 3 sekundy. Po zapełnieniu bufora szybkość spadła do ok. 2 i 1.1 kl/s, odpowiednio dla JPEG-ów i RAW-ów.

W porównaniu do Leiki Q3 GFX100RF jest odrobinę wolniejszy, Q3 wykonuje bowiem zdjęcia przy 7 kl/s (dla 14-bitowych RAW-ów). Jednak przy ciągłym AF, Leica uzyskuje tylko 4 kl/s. Poza tym aparat Fujifilm zapisał w 30-sekundowej serii więcej JPEG-ów, ale za to mniej RAW-ów. Sony RX1R III ma z kolei ciut niższe tempo fotografowania niż GFX100RF (5 kl/s) i zapisał trochę więcej nieskompresowanych RAW-ów w testowej serii.

Testy trybu seryjnego przeprowadzamy z wykorzystaniem kart pamięci Angelbird AV PRO, udostępnionych przez firmę Fototechnika.

Autofokus

System automatycznego ustawiania ostrości testowanego aparatu wykorzystuje 425 punktów detekcji fazy pokrywających praktycznie całą matrycę. W niektórych trybach pracy ich liczbę możemy ograniczyć do 117 (siatka dalej pokrywa cały kadr, ale liczy 9×13 punktów, a nie 17×25) w celu szybszego ręcznego przesuwania obszaru ostrości w obrębie kadru.

Podstawowego wyboru trybu pracy dokonujemy oczywiście za pomocą przełącznika umieszczonego na tylnej ściance korpusu omówionego w poprzednim rozdziale. Pozwala on na wybór trybu pojedynczego, ciągłego lub manualnego. Poza tym już z poziomu menu możemy wybrać jeden z czterech trybów pracy autofokusa. Dotyczą one zarówno pracy pojedynczej, jak i ciągłej. Ich lista przedstawia się następująco:

• pojedynczy punkt,
• strefa,
• szeroki / śledzenie,
• wszystko.

Obszar ostrości możemy wybrać z poziomu menu, a także w czasie normalnego użytkowania aparatu wskazując punkt joystickiem lub palcem na ekranie. Oprócz tego do dyspozycji fotografującego jest tryb wykrywania twarzy oraz wykrywania oka z możliwością doprecyzowania, czy układ ma preferować oko lewe, prawe, czy też wybierać je automatycznie. By wspomóc pracę układu w słabym oświetleniu, aparat wyposażono w diodę doświetlającą.

Podobnie jak w GFX100 II, w nowym kompakcie także wykorzystano chip X-Processor 5. Pozwala on na detekcję rozmaitych obiektów dzięki algorytmom uczenia maszynowego. Mamy możliwość wykrywania zarówno ludzi (twarzy, oczu) i zwierząt (w tym ptaków i owadów), a także pojazdów: samochodów, motocykli, pociągów i samolotów. Wcześniej musimy wskazać docelowy typ fotografowanego obiektu, gdyż aparat nie dokona automatycznej detekcji.

W aparacie znajdziemy takie same ustawienia ciągłego autofokusa, jak w bezlusterkowcach Fujifilm. Mamy trzy parametry: czułość śledzenia, szybkość śledzenia oraz przełączenie aktywnego obszaru AF. W oparciu o te trzy parametry zdefiniowanych zostało 5 domyślnych ustawień, przeznaczonych do fotografowania konkretnych sytuacji:

• 1 – ustawienie uniwersalne,
• 2 – śledzenie obiektu z ignorowaniem przeszkód,
• 3 – przyspieszające / zwalniające obiekty,
• 4 – obiekty nagle pojawiające się w kadrze,
• 5 – nieregularnie poruszające się oraz przyspieszające / zwalniające obiekty.

Do dyspozycji mamy również dodatkową szóstą pozycję, pod którą możemy zapisać własne ustawienia.

Przy wybraniu opcji śledzenia, pokrycie kadru polami odrobinę się zwęża i wynosi 91% w poziomie i 94.5% w pionie.

Gdy zdecydujemy się pracować manualnie, również mamy do dyspozycji szereg udogodnień. Pierwszym jest możliwość ustalenia w menu kierunku obrotu pierścienia ostrości oraz trybu jego pracy – może on być nieliniowy lub liniowy. Tę drugą opcję docenią zapewne osoby filmujące. Oprócz tego aparat oferuje wspomaganie manualnego ostrzenia mogące pracować w jednym z czterech trybów:

• standardowe (powiększenie obrazu),
• cyfrowy podział zdjęcia (do wyboru w kolorze lub czarnobieli),
• cyfrowy mikropryzmat,
• zaznacz głębię ostrości — pod nazwą tą kryje się focus peaking, oferujący możliwość wyboru koloru (czerwony, niebieski, żółty i biały) i intensywności (wysoka, niska).

W dobrych warunkach oświetleniowych praca autofokusa stoi na naprawdę dobrym poziomie. System pracuje odpowiednio sprawnie, a problemy z celnością są bardzo rzadkie. Nie jest to jednak „demon” szybkości, trochę mu bowiem brakuje do szybkich, pełnoklatkowych bezlusterkowców. A widać to szczególnie w ciemniejszym otoczeniu. Pojawia się wówczas „pompowanie”, lecz z reguły i tak ostrość jest tam, gdzie być powinna. Dopiero naprawdę trudne warunki oświetleniowe mogą przyczynić się do wyświetlenia czerwonego komunikatu „!AF”, oznaczającego brak możliwości prawidłowego zogniskowania.

Zasadniczo, jeśli fotografujemy w statycznych sytuacjach, nie powinniśmy zauważyć większych trudności. Jednak podczas kilku prób dynamicznych, autofokus nie pokazał się z najlepszej strony. Mimo widocznego na ekranie zielonego wskaźnika rozpoznanej twarzy lub oka, w zdecydowanej większości przypadków poniższym zdjęciom niestety brakuje ostrości. A ruch żonglera nie był szczególnie szybki.

Warto natomiast dodać, że w trybie filmowania, AF sprawdził się całkiem dobrze.

Pomimo braku możliwości otwarcia obiektywu do f/2.8, postanowiliśmy przeprowadzić standardowy test celności autofokusa w studio. Wykonujemy wówczas serię 40 zdjęć tablicy rozdzielczości, każdorazowo przeogniskowując obiektyw. Wyniki przedstawiamy w postaci histogramu, który prezentuje procentowe wartości odchyłek od najlepszego pomiaru MTF50 w serii dla dwóch rodzajów światła: lamp LED (5400 K) i żarowego (3000 K).

Do celności nie można mieć zastrzeżeń. Dla obu typów światła rozkład odchyłek jest bardzo podobny, a żadna nie wyszła poza drugi przedział.

Pomiar ekspozycji

Pomiar światła w GFX100RF oparty jest o 256-strefowy system TTL. Może on pracować w następujących trybach:

• multisegmentowy,
• centralnie ważony,
• punktowy,
• uśredniony.

Dostępna korekcja ekspozycji umożliwia ustawienie wartości z zakresu ±5 EV z krokiem 1/3 EV, przy czym między −3 a +3 jesteśmy w stanie ustawić, korzystając z odpowiedniego koła nastaw, a wartości spoza zakresu ±3 EV stają się dostępne po przełączeniu koła nastaw w tryb C, w którym kompensacją steruje jedno z kół wielofunkcyjnych (domyślnie przednie). Nie mamy zastrzeżeń do pracy automatyki ekspozycji. Aparat w większości sytuacji prawidłowo nastawiał parametry.

Filtr ND

Fujifilm GFX100RF został wyposażony w filtr ND o gęstości 4 EV, czyli zmniejszający ilość światła docierającego do matrycy 16-krotnie. Pozwala on np. na korzystanie z w pełni otwartej przysłony i migawki mechanicznej nawet w ostrym słońcu. Filtr możemy aktywować z poziomu głównego menu, przypisując go do menu podręcznego Q, lub jednego z programowalnych przycisków na obudowie.

Lampa błyskowa

W GFX100RF nie zastosowano wbudowanej stałą lampy błyskowej, zatem w razie potrzeby, pozostaje podłączenie zewnętrznego flesza (np. Fujifilm EF-X500). Dzięki zastosowaniu migawki centralnej czas synchronizacji może wynieść nawet 1/4000 s (lampa nie działa z migawką elektroniczną). Można także ustawić kompensację błysku w zakresie ±5 EV w krokach co 1/3 EV.

Do dyspozycji mamy następujące tryby sterowania błyskiem:

• TTL,
• manualny,
• sterownik,
• multi (tylko kompatybilne lampy, np. EF-X500),
• lampa wyłączona.

We wszystkich trybach pracy wbudowanej lampy błyskowej możemy wybrać, czy błysk ma nastąpić na pierwszej czy drugiej kurtynie oraz użyć funkcji redukcji efektu czerwonych oczu.

W trybie sterownika możemy przyporządkować lampy do każdej z trzech grup (A, B, C), a do wyboru mamy cztery kanały komunikacji. Tryby pracy poszczególnych grup są takie same jak przy pracy z pojedynczą lampą. Dodatek stanowi nastawa TTL%, gdzie moc danej grupy będzie stanowić procent innej wybranej.

Stabilizacja

W GFX100RF nie znajdziemy niestety modułu stabilizacji obrazu – ani optycznej, ani matrycy.

Symulacja filmów

W menu fotografowania znajdziemy funkcję „Symulacja filmu”, która odnosi się do zmiany kolorystyki zdjęcia w sposób imitujący użycie konkretnego rodzaju kliszy fotograficznej Fujifilm:

• Provia/Standard – standardowa kolorystyka,
• Velvia – wzmocnione kolory przydatne przy fotografii krajobrazowej,
• Astia – profil dedykowany do fotografii portretowej,
• Classic Chrome – zmiękczona kolorystyka z podniesionym kontrastem obszarów zacienionych,
• Reala Ace – łączy wierną reprodukcję kolorów z wyrazistą tonalnością,
• PRO Neg Hi – profil kontrastowy, dedykowany do ogólnie pojętej fotografii,
• PRO Neg Std – zmiękczona kolorystyka z uwydatnionymi barwami skóry, dedykowany do fotografii portretowej,
• Classic Neg – wzmocnione kolory i kontrastowa tonacja dla zwiększenia głębi obrazu,
• Nostalgic Neg – ocieplone jasne tony i wzbogacone tony ciemne, dające efekt wydrukowanego zdjęcia,
• ETERNA – łagodny kolor i bogate tony ciemne dające filmowy wygląd,
• ETERNA BLEACH BYPASS – kontrastowy profil o niskim nasyceniu symulujący efekt „bleach bypass”,
• Acros – zapewnia głębszą czerń i lepsze uwydatnienie szczegółów,
• Acros z symulacją użycia żółtego filtru korekcyjnego,
• Acros z symulacją użycia czerwonego filtru korekcyjnego,
• Acros z symulacją użycia zielonego filtru korekcyjnego,
• Czarno-biały,
• Czarno-biały z symulacją użycia żółtego filtru korekcyjnego,
• Czarno-biały z symulacją użycia czerwonego filtru korekcyjnego,
• Czarno-biały z symulacją użycia zielonego filtru korekcyjnego,
• Sepia.

Efekty działania poszczególnych ustawień można zobaczyć np. w teście Fujifilm X-S20.

Tryb Filmowy

Tryb wideo został przetestowany w tym materiale.

Łączność bezprzewodowa

Fujifilm GFX100RF oferuje opcje łączności bezprzewodowej z wykorzystaniem Wi-Fi lub Bluetootha. Połączyć możemy się ze smartfonem, komputerem lub drukarką Instax. Nawiązanie połączenia ze smartfonem wymaga pobrania aplikacji Fujifilm XApp (dostępnej na systemy Android i iOS), a następnie sparowania urządzeń przez Bluetooth już wewnątrz aplikacji. Istnieje również możliwość połączenia się przez Wi-Fi. Aplikacja oferuje następujące funkcje:

• transfer zdjęć i materiałów wideo do smartfona czy tabletu,
• przeglądanie zdjęć i materiałów wideo znajdujących się w aparacie z poziomu smartfona czy tabletu,
• pobieranie danych o lokalizacji oraz aktualizacja zegara w aparacie na podstawie danych ze smartfona,
• zdalne fotografowanie / filmowanie z kontrolą podstawowych parametrów ekspozycji,
• aktualizację oprogramowania aparatu.

Aplikacja pozwala m.in. na regulację parametrów ekspozycji (czas i czułość ISO, przysłona, kompensacja ekspozycji), zmianę balansu bieli i symulacji filmu, czy włączenia samowyzwalacza. Nie mamy natomiast możliwości ustawienia trybu pomiaru światła, formatu i rozmiaru plików, czy włączenia trybu seryjnego.

Ogólnie komunikacja bezprzewodowa działała szybko i sprawnie. Parowanie Bluetooth przebiegło bezproblemowo, a nawiązanie połączenia Wi-Fi pomiędzy smartfonem a aparatem zajmowało zwykle niecałe 15 sekund. Kopiowanie zdjęć na urządzenie mobilne w pełnej rozdzielczości trwa ok. 20-25 sekund, a zmniejszonych (rozmiar S) ok. 5-6 sekund. Chyba że zdecydujemy się na format RAW – transfer przykładowego pliku trwał aż 2 min 40 sekund. Przenosić możemy również filmy.

Rejestrator obrazu Atomos Ninija Inferno wykorzystywany do nagrywania ekranu przy demonstracji menu udostępniła firma BEiKS, a współpracujący z nim dysk SSD Angelbird AtomX firma Foto-Technika. Obu firmom uprzejmie dziękujemy.